Door Jet Akkerman
Aanbestedingsjurist bij MV Aanbestedingsspecialist · Over ons
Het voorstel moet de huidige drie richtlijnen (2014/23/EU, 2014/24/EU en 2014/25/EU) vervangen en de vorm krijgen van één rechtstreeks werkende verordening in plaats van richtlijnen die eerst nationaal moeten worden omgezet. Dit zou betekenen dat de nieuwe regels in alle lidstaten tegelijk en zonder vertaalslag naar nationale wetgeving gaan gelden.
Het wetsvoorstel moet nog worden goedgekeurd door het Europees Parlement en de Raad. Van directe wijzigingen in de aanbestedingspraktijk is dan ook geen sprake. Wel biedt het voorstel aanleiding om alvast te beoordelen wat de nieuwe regels kunnen betekenen voor jouw organisatie.
De belangrijkste wijzigingen op een rij
1. Meer transparantie en datagedreven monitoring
De Public Procurement Act zet sterker in op transparantie tijdens het hele aanbestedingsproces. Aanbestedende diensten krijgen meer verplichtingen om informatie over aanbestedingen, gunningen, contracten en contractwijzigingen beschikbaar te stellen. Daarnaast moeten aanbestedingsgegevens op nationaal en Europees niveau worden verzameld en benut om de markt en concurrentie te monitoren. Daarmee wil de Europese Commissie beter zicht krijgen op ontwikkelingen zoals het toenemende aantal aanbestedingen met slechts één inschrijver en de beperkte deelname van het mkb.
2. Meer nadruk op kwaliteit, duurzaamheid en sociale doelstellingen
Dit is een van de belangrijkste wijzigingen: het huidige EMVI-begrip (economisch meest voordelige inschrijving) wordt vervangen door de Best Price-Quality Ratio (BPQR). Bij deze standaard gunningsmethode moet kwaliteit minimaal 30% meewegen. Bij arbeidsintensieve opdrachten zoals zorg, schoonmaak en beveiliging is de weging van kwaliteit zelfs minimaal 50%. Gunnen op alleen prijs mag alleen nog onder een ‘comply or explain’-mechanisme: aanbestedende diensten mogen er alleen van afwijken als zij toelichten hoe de kwaliteit op een andere manier wordt gewaarborgd, bijvoorbeeld via minimale kwaliteitseisen.
Ook krijgen duurzaamheids- en sociale aspecten een prominentere plek in het aanbestedingsproces. Voor inschrijvers betekent dit dat ook de wijze waarop zij bijdragen aan bijvoorbeeld verduurzaming of sociale doelstellingen vaker onderdeel wordt van de eisen of gunningscriteria.
3. Meer ruimte voor onderhandelen
De nieuwe standaard ‘open procedure’ maakt onderhandelen eenvoudiger. Ondernemers kunnen direct een eerste offerte indienen en de aanbestedende dienst kan vervolgens besluiten om met de inschrijvers te onderhandelen. Dat kan in meerdere rondes, waarbij het aantal inschrijvers tussentijds kan worden teruggebracht. Zo ontstaat ruimte om tijdens de procedure tot een aanbod te komen dat beter aansluit bij de behoefte van de aanbestedende dienst.
Opvallend is dat geschiktheidseisen niet langer standaard worden voorgeschreven. Als geen selectiecriteria worden gesteld, kunnen in beginsel alle geïnteresseerde ondernemers deelnemen die niet onder een verplichte uitsluitingsgrond vallen. Dat kan de toegang tot overheidsopdrachten, met name voor het mkb, vergroten.
4. Meer aandacht voor Europese voorkeur
Overheidsinkoop wordt nadrukkelijker ingezet om de Europese economie weerbaarder te maken. De EU wil daarbij minder afhankelijk zijn van leveranciers en productieketens buiten Europa voor strategisch belangrijke producten en diensten. Het voorstel biedt ruimte om bij bepaalde aanbestedingen rekening te houden met de herkomst van producten en diensten en met de weerbaarheid van toeleveringsketens. Voor inschrijvers betekent dit dat ook aspecten als Europese productie, leveringszekerheid en de afhankelijkheid van leveranciers een grotere rol gaan spelen.
Vervolgstappen
Het voorstel doorloopt nu het Europese wetgevingstraject. Het Europees Parlement en de Raad zullen zich erover buigen en het voorstel kan tijdens de onderhandelingen nog worden aangepast. Een definitief akkoord wordt op zijn vroegst eind 2027 verwacht, gevolgd door een overgangsperiode voordat de nieuwe regels van toepassing worden.
Maak kwaliteit zichtbaar
Voor ondernemers die inschrijven op overheidsopdrachten wordt het steeds belangrijker om aantoonbaar meer te bieden dan alleen een scherpe prijs. Wij helpen hier graag bij. MV Aanbestedingsspecialist heeft ruime ervaring met het zichtbaar maken van kwaliteit en maatschappelijke waarde in aanbestedingen.